Afetlerde Özel Gereksinimli Grup Olarak Yaşlılar
Özlem ÇAKIR, Gülseren ATALAY
Abstract
Dünya nüfusu yaşlanırken bir sosyal politika aracı olarak yaşlı politikaları özel önem atfedilen konular arasında yerini almaktadır. Birleşmiş Milletler Teşkilatının İnsani Gelişme Raporları toplumda çocuklar ve engellilerin yansıra yaşlıların da afetlerde ve iklim değişikliği sonucu ortaya çıkan risklerden etkilenen en kırılgan gruplar olduğunu vurgulamaktadır. Yaşlı bireyler kronik hastalıkları, fiziksel engelleri, işitme ve görme kayıpları nedeniyle, normal yaşamlarında özel ihtiyaçlarını karşılarken yardıma gereksinim duyabilmektedir. Afet-acil durumlarda örneğin sıcak ve soğuk hava koşulları ile salgın hastalık durumları kronik hastalığa sahip yaşlı bireylerin sağlık durumunu kötüleştirmekte, hayatlarını tehdit etmekte özel olarak korunması gereken nüfus kesimini oluşturmaktadırlar. Afet riskleri altında diğer bireylere göre daha savunmasız ve kırılgan olduklarından, acil durum ve afetlerde hazırlık, afetler sırasındaki müdahale ve afet sonrası yardım mekanizmalarında yaşlılar ülkemizde de özel olarak ele alınması gereken dezavantajlı gruplardan biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada yaşlı bireylerin kronik hastalıkları ve fiziksel engelleri, genç bireyler göre yavaş hareket etmelerine neden olan kırılganlıkları (hassasiyetleri) nedeniyle özel durumları karşısında geliştirilen önlemler, uygulamalar ve sonuçlarının Dünya örnekleri ışığında incelenmesi ve ülkemiz için öneriler geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmada Amerika Birleşik Devletleri, Japonya’da ve Avrupa ülkelerinde belirli acil durum ve afetlerde yaşlı gruplara yönelik gerçekleştirilen hizmetler, alınan önlemler ve kurumsal yapı örnekleri incelenmektedir. Konuya yönelik ülkemizde yerel yönetimlerin, merkezi ve taşra teşkilatlarının yaşlı hizmetlerinin acil durum ve afetlerde yaşlı-duyarlı afet yönetimi planlama süreçlerinin geliştirilmesine yönelik öneriler sunulmaktadır. Sonuç olarak afet yönetimi ile uyumlu bir sosyal politika zemini her açıdan yerel afet müdahale kapasitesini ve toplumun afete dirençliliğini arttıracaktır.