Öğretmen Adaylarının Yapay Zekâ Okuryazarlıklarının ve Yapay Zekâya İlişkin Algılarının Belirlenmesi
Funda Erdoğdu, Özlem Çakır
Abstract
Bu araştırmanın amacı sosyal bilgiler öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeylerinin belirlenmesi ve yapay zekâya ilişkin algılarının öğrenilmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada nitel ve nicel veriler birlikte toplanarak karma yöntem Nicel veriler “Yapay Zekâ Okuryazarlığı” ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler araştırmacılar tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmıştır. Sosyal Bilgiler dersi öğretim programından öğretmen adaylarının seçtikleri kazanımlara öğretme-öğrenme sürecinde, ASSURE öğretim tasarım modeli uygulanmıştır. Yapay zekâ araçları kullanılarak altı öğretim materyali geliştiren öğretmen adaylarının yapay zekâ okuryazarlık düzeyleri “orta” olarak belirlenmiştir. Araştırmanın nitel bulgularına göre öğretmen adaylarının mesleğe başladıklarında yapay zekâyı eğitimde kullanma konusunda ihtiyaç doğrultusunda kullanmayı tercih edecekleri ifade edilmiştir. Çalışmanın önemli bir bulgusu olarak öğretmen adaylarının hangi durumlarda faydalı olacağına karar vermekte zorlanmakta oldukları ifade edilmiştir. Yapay zekânın alanının öğretiminde kullanımına ilişkin düşünceleri genellikle tarih, coğrafya ve sosyal bilgiler gibi alanlarda somutlaştırma, görsel materyal sunma ve eğitim içeriği zenginleştirme gibi konularda yoğunlaşmakta olduğu belirtilmiştir. Yapay zekânın bazen güvenilir bilgi sunduğunu, ancak her zaman doğru olmadığını veya bazı uygulamaların bilgi güvenilirliğinden şüphe duyulabileceği; bir grup öğrenci ise, kesin olumsuz görüş sergileyerek yapay zekânın genellikle güvenilir bilgi sunmadığını düşündüğünü belirtmiştir. Güvenilirlik kontrolünün genellikle gerektiği, fakat bazı durumlarda kontrol edilmediği veya gereksiz görüldüğü konusunda farklı görüşler belirtilmiştir. Yapay zekânın eğitimde kullanımına dair çeşitli endişeler arasında öğrencilerin düşünme becerilerini zayıflatacağı, hazır bilgiye bağımlı hale gelinmesine neden olacağı ve kendi fikirlerini kullanamayacakları yönünde yoğunlaşmaktadır. Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören öğretmen adaylarının yapay zekânın derslere entegre edilmesi, böylece mesleğe başladıklarında daha etkili, verimli, güvenilir, etik kullanabilmeleri açısından önemlidir.