Technogenic soils – soils of the year 2020 in Poland. Concept, properties and classification of technogenic soils in Poland

Abstract

Polskie Towarzystwo Gleboznawcze wybrało gleby technogeniczne jako Gleby Roku 2020 w celu podkreślenia rosnącego zrozumienia funkcji gleb stworzonych lub silnie przekształconych przez człowieka w aglomeracjach miejskich i przemysłowych, zamieszkanych przez większość populacji. Gleby technogeniczne są istotnie zróżnicowane pod względem morfologii i właściwości fizyko-chemicznych, w zależności od rodzaju wpływu człowieka lub rodzaju antropogenicznego materiału macierzystego. Dlatego gleby technogeniczne mogą tworzyć wysokoproduktywne siedliska ogrodowe lub parkowe, lub, alternatywnie, nieproduktywne lub nawet toksyczne stanowiska, które pilnie wymagają remediacji. Artykuł jest wprowadzeniem do (a) historii definiowania i klasyfikacji gleb technogenicznych w Polsce, (b) współczesnych koncepcji gleb technogenicznych w Systematyce Gleb Polski i najważniejszych cech diagnostycznych, oraz (c) zwięzłym przeglądem podtypów i odmian gleb technogenicznych, włączając informacje o nich w dotychczas opublikowanych pracach badawczych oraz korelacje z klasyfikacją FAO-WRB. Systematyka Gleb Polski (wydanie 6, 2019) rozszerzyła definicję gleby w taki sposób, aby możliwe było klasyfikowanie gleb na budynkach i innych budowlach oraz wprowadziła pojęcia: artefaktów, geomembrany, litej warstwy technogenicznej, głębokiego materiału nasypanego oraz głębokiego wymieszania jako właściwości diagnostycznych istotnych dla wyróżniania i klasyfikacji gleb technogenicznych. W typie gleb technogenicznych wyróżniono siedem podtypów głównych, to jest ekranosole, urbisole, industriosole, edifisole, konstruktosole, aggerosole i turbisole, a także trzy podtypy uzupełniające: próchniczne, gruntowo-glejowe i opadowo-glejowe. Ponadto wprowadzono szereg odmian pozwalających na dodatkową charakterystykę cech użytkowych lub toksyczności gleb technogenicznych.

Topics & Concepts