Long-term wildfire effect on nutrient distribution in silver birch (<i>Betula pendula</i> Roth) biomass
Beata Rustowska
Abstract
Celem badań była ocena długoterminowego wpływu pożaru na rozmieszczenie składników pokarmowych w biomasie brzozy brodawkowatej (<i>Betula pendula</i> Roth). Badaniami objęto dwa stanowiska (popożarowe i kontrolne) w tym samym wieku (27 lat), położone na terenie Nadleśnictwa Cierpiszewo (Polska centralna). Stanowiska znajdowały się w tym samym kompleksie gleb rdzawych wykształconych z piasków eolicznych. Próbki gleby i brzozy pobierano w dziesięciu powtórzeniach na stanowisko. Próbki gleby pobierano z głębokości 0–10, 10–20, 20–40 i 20–40 cm za pomocą próbnika rdzeniowego. Z drzew pobrano próbki korzeni drobnych, korzeni grubych, drewna pnia, kory pnia, gałęzi grubych, gałęzi drobnych i liści. Podstawowe właściwości gleby oznaczono stosując standardowe procedury. Ponadto w próbkach gleby i biomasy analizowano ogólną zawartość węgla (C), azotu (N), siarki (S), fosforu (P), potasu (K), wapnia (Ca), magnezu (Mg), żelaza (Fe), manganu (Mn), miedzi (Cu) i cynku (Zn). Gleby były silnie kwaśne i ubogie w badane pierwiastki. Zawartość składników pokarmowych w biomasie była silnie zróżnicowana w poszczególnych organach. Najbardziej zasobne w składniki pokarmowe były liście, następnie drobne korzenie i drobne gałęzie oraz kora. Najmniejszą zawartość składników pokarmowych stwierdzono w drewnie pnia. W przypadku niektórych pierwiastków stwierdzono statystycznie istotne różnice pomiędzy stanowiskiem popożarowym a kontrolnym. Na stanowisku po pożarze odnotowano większe koncentracje P, K i Zn w większości frakcji biomasy, a także Mg i Mn w korzeniach i drewnie pni. Zawartość N i Ca była zwykle wyższa na stanowisku kontrolnym. Wpływ pożaru na akumulację Fe i Cu był zróżnicowany w poszczególnych organach. Nie został on potwierdzony w przypadku S. Generalnie brzoza wykazywała największą intensywność bioakumulacji w odniesieniu do N, a najmniejszą w odniesieniu do Fe. Spośród wszystkich badanych składników pokarmowych współczynniki bioakumulacji były zwykle najwyższe w liściach, a najniższe w drewnie pnia. Można stwierdzić, że pożar jest ważnym czynnikiem wpływającym na gospodarkę składnikami pokarmowymi na stanowiskach brzozy brodawkowatej, nawet kilkadziesiąt lat po jego wystąpieniu.